English
Trong tố tụng hình sự, cách xưng hô tại phiên tòa không chỉ mang ý nghĩa giao tiếp mà còn phản ánh quan điểm về pháp lý, thái độ nghề nghiệp và quan điểm về mức độ bảo đảm quyền con người trong hoạt động tư pháp. Một vấn đề thường được đặt ra trong thực tiễn là: “Việc Luật sư gọi bị cáo (người) là “ông/bà” tại phiên tòa có phù hợp hay không?”
Về góc độ pháp lý, Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa có bất kỳ quy định nào về nghĩa vụ bắt buộc Luật sư phải sử dụng danh từ “bị cáo” để chỉ người bị buộc tội khi tham gia phiên tòa xét xử. Theo đó, danh từ “bị cáo” được pháp luật xác định là địa vị tố tụng của người (hoặc pháp nhân) đã bị Tòa án quyết định đưa ra xét xử, tuy nhiên điều này không đồng nghĩa với việc sẽ trở thành cách xưng hô duy nhất mà Luật sư buộc phải sử dụng để chỉ bị cáo khi tham gia phiên toà xét xử.
Kết hợp lý luận trên và cơ sở nguyên tắc suy đoán vô tội, nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, việc Luật sư sử dụng danh xưng “ông/bà” đối với bị cáo tại phiên toà có thể được xem là một lựa chọn nhằm nhấn mạnh yếu tố nhân thân và quyền con người của một người đang trong quá trình xét xử mà không làm tha
y đổi bản chất vụ án cũng như tính nghiêm minh của một phiên toà.
Thực tiễn, có thể thấy trong xu hướng tranh tụng và bảo vệ quyền con người, vấn đề trọng tâm của phiên tòa là chất lượng tranh tụng và lập luận pháp lý hơn là việc thống nhất tuyệt đối về hình thức xưng hô. Do đó, việc Luật sư sử dụng danh xưng “ông/bà” dùng để chỉ bị cáo khi phát biểu tại phiên toà không chỉ không vi phạm pháp luật, mà còn phù hợp với nguyên tắc vừa nêu, vai trò độc lập của Luật sư và tinh thần tôn trọng tất cả các chủ thể trong hoạt động tư pháp hiện đại.
Kết luận: Việc Luật sư gọi bị cáo (người) là “ông/bà” tại phiên tòa không trái với quy định pháp luật, đồng thời thể hiện quan điểm tiến bộ trong việc bảo vệ các giá trị về quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng. Vấn đề này cần được nhìn nhận như một biểu hiện của văn hóa pháp đình thay vì bị hiểu đơn giản là vi phạm về mặt hình thức.
Mọi thắc mắc và/hoặc cần hỗ trợ pháp lý, Quý khách hàng vui lòng liên hệ với TP LAW để được tư vấn theo thông tin sau:
E-mail: thanhvacongsu.tplaw@tplaw.vn hoặc điện thoại: 028. 3831 3123 hoặc đến trực tiếp trụ sở TP LAW theo địa chỉ: 203/6/1 Huỳnh Văn Nghệ, P.An Hội Tây, TP.HCM.
Chuyên viên pháp lý Nguyễn Dương Trung Hậu./.