028.3831.3123

ĐIỀU KIỆN ĐỂ TỔ CHỨC TRƯNG CẦU Ý DÂN TẠI VIỆT NAM

Trưng cầu ý dân là việc Nhà nước tổ chức để cử tri cả nước trực tiếp biểu quyết bằng hình thức bỏ phiếu quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Vấn đề trưng cầu ý dân được đề cập ở hầu hết các bản Hiến pháp của nước ta, cụ thể:

–           Hiến pháp năm 1946 của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quy định về vấn đề này tại Điều 32 như sau: “Những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa ra nhân dân phúc quyết, nếu hai phần ba tổng số nghị viện đồng ý”.

–           Hiến pháp năm 1959 của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quy định Uỷ ban thường vụ Quốc hội có quyền quyết định việc trưng cầu ý kiến nhân dân tại khoản 5 Điều 53.

–           Hiến pháp năm 1980 của nước CHXHCN Việt Nam quy định quyền quyết định việc trưng cầu ý kiến nhân dân thuộc về Hội đồng Nhà nước tại khoản 6 Điều 100.

–           Hiến pháp năm 1992 của nước CHXHCN Việt Nam quy định Quốc hội có quyền quyết định việc trưng cầu ý dân tại khoản 14 Điều 84.

–           Hiến pháp năm 2013 của nước CHXHCN Việt Nam quy định Quốc hội có quyền quyết định việc trưng cầu ý dân tại khoản 15 Điều 70.

Có thể thấy tất cả các bản Hiến pháp của nước ta đều đề cập đến việc trưng cầu ý dân, tuy nhiên đến năm 2015 sau khi Luật Trưng cầu ý dân số 96/2015/QH13 được ban hành (có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2016) mới cụ thể hóa vấn đề trưng cầu ý dân được quy định tại 05 bản Hiến pháp của nước ta.

Tại Điều 6 của Luật Trưng cầu ý dân quy định các vấn đề sau đây được tổ chức trưng cầu ý dân:

Trưng cầu ý dân–           Vấn đề đặc biệt quan trọng về chủ quyền, lãnh thổ quốc gia, về quốc phòng, an ninh, đối ngoại có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của quốc gia;

–           Vấn đề đặc biệt quan trọng về kinh tế – xã hội có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước;

–           Vấn đề đặc biệt quan trọng khác của đất nước.

Khi xét thấy các vấn đề thuộc trường hợp cần trưng cầu ý dân tại Điều 6 của Luật Trưng cầu ý dân thì Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ hoặc ít nhất là 1/3 tổng số đại biểu Quốc hội có quyền đề nghị Quốc hội xem xét, quyết định việc trưng cầu ý dân.

Việc trưng cầu ý dân sẽ được tổ chức trong phạm vi cả nước, Công dân nước CHXHCN Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên tính đến ngày trưng cầu ý dân có quyền bỏ phiếu để biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân, trừ người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang phải chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo, người bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.

Kết quả trưng cầu ý dân có giá trị quyết định đối với vấn đề đưa ra trưng cầu ý dân và có hiệu lực kể từ ngày công bố, mọi cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân phải tôn trọng kết quả trưng cầu ý dân.

Mặc dù đến nay nước ta vẫn chưa có một cuộc trưng cầu ý dân để nhân dân thể hiện ý chí của mình thông qua lá phiếu; tuy nhiên trong thời gian tới với việc Luật Trưng cầu ý dân ra đời thì đối với những vấn đề quan trọng của quốc gia như chủ quyền, lãnh thổ quốc gia, về quốc phòng, an ninh,… cơ quan có thẩm quyền có cơ sở đề xuất tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân để Nhân dân trực tiếp thể hiện ý chí của mình trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội.

 

Chuyên viên pháp lý: LÊ QUỐC VIỆT